یافته‌های یک پژوهش ۲۰ساله درباره کاهش زمان مشارکت داوطلبانه

فعالیت داوطلبانه یکی از مهم‌ترین اشکال مشارکت اجتماعی در جوامع مدرن است؛ مشارکتی که هم برای جامعه ارزش‌آفرین است و هم برای خود داوطلبان پیامدهای مثبتی مانند افزایش ارتباطات اجتماعی و بهبود سلامت روانی و جسمی دارد. با این حال، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که الگوی داوطلبی در حال تغییر است: افراد بیشتری داوطلب می‌شوند، اما زمان کمتری را به این فعالیت اختصاص می‌دهند.

سازمان‌های زنان به‌عنوان الگویی مؤثر از جامعه مدنی

حکمرانی خوب زمانی محقق می‌شود که دولت بر پایه شفافیت، پاسخگویی و حاکمیت قانون عمل کند و شهروندان بتوانند به‌صورت آزاد و مؤثر در تصمیم‌گیری‌های عمومی مشارکت داشته باشند. در این میان، نهادهای جامعه مدنی یکی از ارکان اصلی چنین حکمرانی‌ای به شمار می‌روند؛ نهادهایی مستقل از دولت که با اتکا به مشارکت مردمی، نقشی واسطه‌ای و حیاتی میان جامعه و ساختار قدرت ایفا می‌کنند.

کار داوطلبانه سال‌هاست به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی زندگی اجتماعی سالم شناخته می‌شود، اما پرسش اساسی این است که این فعالیت تا چه اندازه می‌تواند بر سلامت جسمی، روانی و اجتماعی خود داوطلبان اثرگذار باشد. پژوهش جامع Cunha و همکاران که در سال ۲۰۲۳ در مجله علمی Voluntas منتشر شده، با مرور نظام‌مند ۲۸ مطالعه سیستماتیک، تلاش کرده پاسخی مبتنی بر شواهد علمی به این پرسش ارائه دهد. یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که کار داوطلبانه، در صورت برخورداری از ساختار مناسب و حمایت سازمانی، می‌تواند یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتقای سلامت فردی و اجتماعی باشد.

نویسنده: دکتر سعید بوحفص

کار داوطلبانه در جوامع انسانی همواره به‌عنوان یکی از خالص‌ترین جلوه‌های همبستگی اجتماعی، نوع‌دوستی و مسئولیت‌پذیری جمعی شناخته می‌شود. با این حال، این نوع فعالیت تنها زمانی معنا و ارزش واقعی پیدا می‌کند که بر پایه اصول اخلاقی استوار باشد. مقاله «کار داوطلبانه و مقتضیات حقوقی آن» نوشته دکتر سعید بوحفص، با تمرکز بر همین بُعد بنیادین، نشان می‌دهد که اخلاق نه یک عنصر حاشیه‌ای، بلکه زیربنای هرگونه کنش داوطلبانه مؤثر و پایدار است.

نویسندگان: ملیکا مقدم، یوسف اباذری، نوح منوری

در دو دهه اخیر، سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOها) به یکی از بازیگران مهم عرصه توسعه اجتماعی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر در ایران تبدیل شده‌اند. این سازمان‌ها با هدف ارتقای کیفیت زندگی، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت خوداتکایی افراد شکل گرفته‌اند. یکی از مفاهیم کلیدی در فعالیت آن‌ها «توانمندسازی» است؛ مفهومی که قرار است افراد را از وابستگی به کمک‌های موقت خارج کرده و به کنشگران فعال اجتماعی تبدیل کند.

تاب‌آوری اجتماعی چیست و چرا اهمیت دارد؟

در جهان امروز، جوامع با انواع بحران‌ها از جمله بلایای طبیعی، بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی مواجه‌اند. «تاب‌آوری اجتماعی» یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت بحران است که به توانایی جامعه برای مقابله با بحران، سازگاری با شرایط جدید و بازیابی پس از آسیب‌ها اشاره دارد.

محمدرضا آهنی؛ عضو حامیان جامعه مدنی (حجم)

در میانه یک بحران ملی فراگیر و در چنبره ناترازی‌های گسترده کنونی در همه زمینه‌ها، بار دیگر بحث جامعه مدنی، همبستگی ملی و مشارکت مردمی بدل به بحث روز شده است. موانع متعددی برای حضور گسترده آحاد ملت قابل شمردن و ارزیابی است. ما نیک می‌دانیم که در میانه بحران‌های فزاینده ملی، یک جامعه به همه ظرفیت‌های خویش نیاز دارد. هر شهروند یک امکان است. پس چگونه است که شهروندان جامعه این احساس نیاز به خویش را حس نمی‌کنند؟ چرا احساس نادیده گرفته شدن و بی‌تفاوتی به آنها دست می‌دهد؟ چرا بستری برای تحقق اراده ملی نمی‌یابند؟

مینو مرتاضی لنگرودی، عضو حامیان جامعه مدنی (حجم)

در جهانی که فرمانروایان در داخل مرزها و فراتر از مرزها به بهانه منافع مردم و در اصل در جهت تثبیت و گسترش قلمرو فرمانروایی و افزایش ثروت خود، از قانونمندی‌های دوران‌ساز فراتر گذاشته‌اند و وضعیتی استثنایی ساخته‌اند، کنشگری داوطلبانه فارغ از چارچوب‌های قدرت مستقر در داخل و خارج از مرزها به امری پیچیده و طاقت‌فرسا تبدیل شده است.